با امير پويان شيوا آشنا شويد :
اصل اين حرف و ايده از داريوش شايگان است در آسيا در برابر غرب که گويا
از پل والری بهره برده . آنجا که گفته نقاشی و پيکرتراشی طفلان يتيم اند و
معماری ، مادرشان.
از وقتی پيکرتراشی و نقاشی و ديگر هنرها و آذين و تزيينه ا، مادرِ اصليشان
ــ معبد ــ را از دست دادهاند ، گرفتارِ نامادریِ موزهها شدهاند و عابد جايش
را به جهانگرد داده و زيارت شده توريسم . اين ــ گويا ــ تقدير هنر است .
توريست ها ، در گروههای چندتايی پرجنب و جوش با دوربينهايی که کليک
کليک صدا مي کنند و فلش مي زنند ، از راه مي رسند ؛ تند تند آثار را مي بينند ؛
از بروشورها و راهنماها اطلاعی مي گيرند ؛ نظری اظهار مي کنند و مي روند .
بارزترين ويژگی توريست همين است : توريست به موزه می آيد و می بيند تا
چيزی دريافت کند . زائر ــ برعکس ــ به معبد آمده تا چيزی بدهد ؛ تا
وارسته و پيراسته شود و صاف و صيقل . توريست عجله دارد . هر قدر بروشوری
اطلاعات را فشردهتر و خلاصهتر ــ شايد در جدول و نمودار ــ در اختيار
بگذارد ، توريست خوشحال تر است . راهنما و تورليدر به همين دليل اهميت پيدا
مي کند ؛ چراکه جهانگرد فرصت ندارد . بايد ده موزه و بيست بنای ديگر را هم
در دو سه روزی که زمان دارد ببيند و برود . زائر سرِ صبر است . زائر آهسته
و پيوسته مسيری را پيموده و در هر قدم چيزی از روحش جدا شده . اکنون که
به معبد و زيارتگاه رسيده ، زير لب چيزی مي خواند ؛ سراپا حواس است و
آهسته نزديک مي شود . معتکف مي شود . صبر مي کند تا بيشتر از او برود .
بيشتر از او برود تا گنجايش کس ديگری را داشته باشد .
توريست دنبال رکورد است . هرقدر جاهای بيشتری را ببيند ، بيشتر بدست
آورده و حرف بيشتری برای گفتن دارد . توريسم، بازی است و مسابقه . زيارت
بازی نيست . زائر عجله ندارد سکسکوار دستی به ضريحی برساند ؛ نوار
خط پايان را با شتاب پاره کند و بگذرد و رکوردی ثبت نمايد . زائر منتظر مي ماند
تا زمانش برسد . حتی برای از دست دادن هم عجله ندارد ؛ زمانش بايد فرا
برسد . عابد در اين مدت صبر مي کند . به همين دليل و بسياري دليل های ديگر ،
زائر بودن سخت است ؛ امّا توريست شدن ساد ه. زائرِ واقعي نخبه است و
توريست ؛ توده .
توريست برای شکسسن رکورد ، قرار ندارد . پس بايد بيشتر ببيند و بگيرد . بايد
همه چيز يک جا متمرکز باشد . شايد بد نباشد وقت را از دست ندهد و همان
جا که بنا را مي بيند ، غذا هم بخورد و خريد هم بکند . اين طوري زندانِ وکيل
مي شود رستوران . پای پول که به ميان مي آيد ، گلاب های کاشان مي شوند
آب معطر و فلان دسته ي روستاييان بهمان ده بیهيچ خوشی مي رقصند و
آيين شان به سيرکی مضحک مبدل مي شود . اين طور است که سفر و سلوک
جايش را به تور دور دنيا در هشتاد روز مي دهد تا رکوردی در باشگاهی ثبت
شود . اما از آن غمانگيزتر، تور زيارتی است ؛ فرمول ساده ي رستگاری :
راهنمای زيارت . مي شود سفر به دشت ستارگان کوييلو را خواند و رستگار
شد ! هيچ مقدماتی برای سفر لازم نيست : امروز بليت بخريد و فردا دم در
زيارتگاه عکسی به يادگار بگيريد ؛ شما رستگار شدهايد ! برگرديد و قصهها
بسازيد از جذبه ي معنوی معبد و دست شفابخش مراد و الهامی که ناگاه در
سحرگاهی نيمه تاريک بر قلبتان وارد شده است .
توريسم اگر بازی باشد ، فرهنگ ــ ابزارش ــ مي شود وسيله ي سرگرمی .
پیِ سرگرمی هم پول مي آيد . پول هم عجله دار د. کاری ندارد که بايد فرايندی
طی شود ؛ بايد مقدماتی فراهم گردد . زائر مي داند که در همين آهستگی است که
چيزی از دست مي دهد و البتّه چيزی بس بزرگتر به دست مي آورد . زائر به فکر
نزديکی نيست که دوری راه هراسانش کند و نعره برآورد که راهم را دور کرديد .
توريست نمي داند و فرياد مي کشد و لذّت آهستگی جايش را به آشوب تعجيل
مي دهد .
امير پويان شيوا از فارغ التحصيلان هفتاد و هفت علامه حلي تهران ،
دانشجوي انصرافي كامپيوتر دانشگاه پلي تكنيك و دانشجوي فعلي علوم
اجتماعي دانشگاه تهران است . براي آشنايي بيشتر با او مي توانيد به
سايت راز و فتوبلاگ كايروس مراجعه كنيد .
